Söwda we telekeçilik ugrunyň işgärleriniň kärdeşler arkalaşygy

Türkmenistanyň Söwda, alyjylar birleşiginiň we telekeçilik ugrunyň işgärleriniň kärdeşler arkalaşygy

Bu pudagyň taryhy birnäçe irki birleşikleriň emele gelmeginden başlanýar. 1917-nji ýylyň maýynda Halk iýmiti bileleşigi döredilip, 1917-nji ýylyň sentýabrynda öz işini bes edipdir.

1919-njy ýylda Administratiw-söwda, sowet we jemgyýetçilik edaralarynyň hem-de kärhanalarynyň işgärleriniň kärdeşler arkalaşygynyň Hazarýaka welaýat bölümi döredilipdir. 1920-nji ýylda Halk iýmiti we umumy ýaşaýyş jaýlarynyň işgärleriniň kärdeşler arkalaşygynyň Hazarýaka welaýat bölümi hökmünde Halk iýmiti bileleşigi täzeden guralypdyr.

1921-nji ýyldan soň bu gurluşlar täzeden guralypdyr. 1922-nji ýylyň başynda Halk iýmiti we umumy ýaşaýyş jaýlarynyň işgärleriniň Hazarýaka welaýat bölümi iýmit senagatynyň işgärleriniň kärdeşler arkalaşygyna geçirilipdir.

1924-nji ýylyň dekabrynda Türkmenistan SSR-niň döredilmegi bilen degişli birlikler täzeden guralypdyr. 1925-nji ýylyň ýanwarynda I gurultaý maslahatynda Türkmenistan respublikan «Halk iýmiti» bileleşiginiň guramaçylyk býurosy saýlanypdyr. 1925-nji ýylyň 2-nji maýynda Halk iýmiti we umumy ýaşaýyş jaýlarynyň işgärleriniň ähli türkmen gurultaý maslahaty geçirilipdir.

1925-nji ýylyň martynda Sowet we söwda gullukçylarynyň kärdeşler arkalaşygynyň I ähli türkmen gurultaý maslahaty geçirilipdir. 1926-njy ýylyň 23-nji martynda söwda gullukçylarynyň bölümi döredilipdir.

1934-nji ýylyň 15-nji noýabryndaky kararlar esasynda birnäçe ýöriteleşdirilen birleşikler döredilipdir: alyjylar kooperasiýasynyň işgärleriniň, döwlet edaralarynyň işgärleriniň, daşary söwdanyň işgärleriniň we kitap söwdasynyň işgärleriniň kärdeşler arkalaşyklary.

1937-nji ýylda degişli gurluşlar üýtgedilip, döwlet söwdasynyň, alyjylar kooperasiýasynyň we jemgyýetçilik iýmitiniň işgärleriniň üç sany täze kärdeşler arkalaşygy döredilipdir.

1943-nji ýylda bu guramalar Orta Aziýa kärdeşler arkalaşyklarynyň Merkezi komitetleriniň Türkmenistan boýunça Guramaçylyk býurolaryna öwrülipdir.

Soňraky döwürde döwlet söwdasynyň we alyjylar kooperasiýasynyň işgärleriniň kärdeşler arkalaşygynyň Respublikan Komiteti hereket edipdir. 1957-nji ýylda onuň hukuklary we borçlary degişli Düzgünnamada kesgitlenipdir.

Pudagyň soňky atlandyrylyşlary:

1917–1943 — Milli iýmit birleşigi, söwda işgärleriniň birleşigi, sarp ediji hyzmatdaşlygynyň işgärleriniň birleşigi, jemgyýetçilik iýmiti birleşigi; 

1943–1948 — degişli Orta Aziýa kärdeşler arkalaşyklarynyň Türkmenistan boýunça gurluşlary; 

1948–24.01.1958 — Döwlet söwda we jemgyýetçilik iýmit işgärleriniň kärdeşler arkalaşygy;

24.01.1958–07.09.1990 — Döwlet söwda we sarp ediji hyzmatdaşlygynyň işgärleriniň kärdeşler arkalaşygynyň Respublikan Komiteti;

07.09.1990–08.09.1995 — Türkmenistanyň SSR-niň söwda we sarp ediji hyzmatdaşlygynyň işgärleriniň kärdeşler arkalaşygynyň Merkezi Komiteti;

08.09.1995–1998 — Türkmenistanyň Söwda, sarp ediji hyzmatdaşlygynyň we telekeçilik ugrunyň işgärleriniň kärdeşler arkalaşygynyň Komiteti;

1998–2001 — Türkmenistanyň Söwda, alyjylar birleşiginiň we telekeçilik ugrunyň işgärleriniň kärdeşler arkalaşygynyň Komiteti;

2001-nji ýyldan — degişli Tertipnama laýyklykda «Komitet» sözi «Geňeş» sözi bilen çalşyrylyp, Türkmenistanyň Söwda, alyjylar birleşiginiň we telekeçilik ugrunyň işgärleriniň kärdeşler arkalaşygynyň Geňeşi diýlip atlandyrylypdyr.